Melkmeisje inleveren voor genderneutraliteit?

(Gepubliceerd in de Volkskrant, 12 April, ingekorte versie)

Een genderneutrale opvoeding is natuurlijk onmogelijk, aldus Sophie Merle (Volkskrant, Opinie, 9 april). Volgens Merle wordt het in de praktijk proberen toe te passen van “sekseneutrale ideologie” al snel “absurd”. De reden: het is praktisch niet haalbaar (lees: moeilijk) om ongelijkheid volledig uit te bannen. We kunnen onze kinderen toch niet blinddoeken voor Mary Poppins, Disneyfilms, de Heilige Maagd Maria of het Melkmeisje? Als we de seksestereotypen volledig uit willen roeien blijft er geen kunst of cultuur meer over. De kop van het artikel luidt dan ook: “gelijkmaken man-vrouw schept culturele woestijn”. Merle kiest eieren voor haar geld: als we ons cultureel erfgoed niet willen verloochenen, moeten we sekseneutraliteit maar opgeven.

Maar Merle schetst een vals dilemma. Inderdaad, de “schilderkunst is niet genderneutraal”. Maar het is toch heus niet zo moeilijk om de kunst van de kunstenaar, de filosofie van de filosoof, of de roman van de schrijver, van elkaar los te koppelen? Volgens Immanuel Kant hadden vrouwen geen rationaliteit of autonomie, terwijl diezelfde filosoof de grondvesten heeft gelegd voor ons huidige denken over mensenrechten en de ethiek. En we hoeven Vermeers persoonlijke mening over vrouwen toch niet serieus te nemen om het Melkmeisje te kunnen waarderen? Een vergelijkbaar geval: we kunnen Downton Abbey toch niet serieus bekritiseren omdat het de adellijke stand zou ‘verheerlijken’—het moge toch duidelijk zijn dat de serie het kijken waard is gegeven een flinke scheut ironie?

Het gevaar zit hem niet in het seksisme van ons cultureel verleden—dat nemen we, mag ik hopen, met de nodige korrels zout. Dat is dan ook precies de reden dat (kunst)geschiedenis een belangrijk rol speelt in de opvoeding van kinderen die aan ‘antiek seksisme’ worden blootgesteld. Het gevaar zit hem de Bart Smit folders, Disneyfilms en de vragen die kinderen krijgen te horen over huisvaders. En daar zegt Merle nu precies niets over.

Leave a reply

Your email address will not be published.